Viết sơ yếu lý lịch (CV): Những lưu ý quan trọng

 CV (Curriculum vitae) là lý lịch cá nhân với các thông tin vắn tắt về trình độ học tập, kinh nghiệm làm việc, kỹ năng và thành tựu của một người. Việc biết cách viết một bản sơ yếu lý lịch (CV) hoàn chỉnh sẽ giúp bạn mở ra nhiều cánh cửa cơ hội cho công việc tương lai. Đặc biệt với các bạn du học sinh, CV chuyên nghiệp là yếu tố quan trọng và giúp bạn ghi điểm ở “vòng gửi xe” với nhà tuyển dụng trong nước và quốc tế.

1. CV nên dài bao nhiêu trang? 

Độ dài lý tưởng nhất của CV chỉ nên gói gọn trong từ 1 đến 2 trang. Với hàng loạt CV gửi đến công ty, nhà tuyển dụng thường sẽ chỉ dành 10 giây để lướt qua CV của bạn. Thay vì sở hữu một bản CV liệt kê toàn bộ thành tích của mình thì nên chọn lọc những yếu tố thật sự nổi bật và liên quan để đưa vào CV. Chỉ trừ trường hợp nhà tuyển dụng hoặc ban tuyển sinh học bổng yêu cầu bạn liệt kê đầy đủ mọi thông tin thì bạn mới nên viết CV nhiều hơn 2 trang.

2. Những thông tin nào nên được đưa vào CV? 

Thông tin cá nhân: 

Bao gồm họ tên, địa chỉ, số điện thoại hoặc địa chỉ email của bạn. Vì đây chính là những thông tin giúp nhà tuyển dụng có thể liên lạc với bạn, nên hãy kiểm tra thông tin thật cẩn thận.

Trình độ học vấn: 

Là toàn bộ thông tin liên quan đến quá trình học tập của bạn bao gồm tên trường, ngành học, thời gian học, … Phần này bạn nên ghi bậc học cao nhất của mình đã hoàn thành trong hệ thống giáo dục và liệt kê thêm những thành tích, dự án, các khóa học nghiệp vụ chuyên môn có liên quan đến vị trí ứng tuyển mà bạn đã tham gia.

Kinh nghiệm làm việc: 

Hãy liệt kê những công việc trước đây của bạn theo trình tự thời gian (công việc gần đây nhất trở về trước) và đảm bảo rằng mọi kinh nghiệm đó đều liên quan đến công việc/ngành nghề mà bạn đang ứng tuyển. Nếu là sinh viên mới ra trường chưa có nhiều kinh nghiệm chính thức, bạn có thể kể về chương trình thực tập trong quá trình học, dự án nghiên cứu tại trường và khéo léo móc nối với vị trí đang ứng tuyển.

Ở phần này, tùy background mỗi bạn mà sẽ có thể chọn cách trình bày khác nhau.

• Nếu bạn vừa mới đi làm và có ít kinh nghiệm cũng như đồ án môn học trong lúc đi học có liên quan đến ngành apply thì nên gộp lại thành Experience.

• Nếu bạn vừa có kinh nghiệm làm việc (từ 2 công ty trở lên) và từ 2 đồ án môn học có liên quan đến ngành apply thì bạn nên chia ra: Work Experience và Projects.

• Nếu bạn vừa có kinh nghiệm đi làm nhiều và cũng có nhiều kinh nghiệm làm nghiên cứu thì nên chia thành: Work Experience và Research Experience.

Kỹ năng: 

bạn cần phân biệt rõ giữa kỹ năng cứng, kỹ năng mềm và chỉ nên liệt kê những kỹ năng phù hợp với vị trí công việc ứng tuyển. Đọc kỹ mô tả công việc để từ đó chọn lọc và đưa vào CV những kỹ năng chính thể hiện bạn phù hợp với vị trí đó. Đừng quên nêu ra một vài dẫn chứng để chứng minh những kỹ năng bạn có.

Giải thưởng & Chứng nhận: 

Để phần "Awards & Honors & Activities" trong CV của bạn ấn tượng, hãy mô tả ngắn gọn nhưng đầy đủ thông tin về mỗi giải thưởng/hoạt động theo cấu trúc sau:

Giải thưởng/Hoạt động là gì? Dành cho cái gì? Xếp hạng của bạn (nếu là hoạt động)? Năm nào?

Thay vì chỉ ghi tên giải thưởng một cách mơ hồ, hãy giải thích rõ hơn để nhà tuyển dụng hiểu được giá trị của nó. Không nên viết: AmCham scholarship (2020) mà hãy viết: Was selected as one of the top 50 students out of 500 applicants for the AmCham Scholarship in recognition of excellent academic performance (2020).

Bài báo khoa học:

Khi có các bài báo khoa học (publications), việc đưa chúng vào CV một cách chiến lược sẽ giúp bạn tạo ấn tượng mạnh mẽ với nhà tuyển dụng, đặc biệt trong các lĩnh vực học thuật, nghiên cứu, hoặc các vị trí đòi hỏi chuyên môn cao. Để trình bày một cách hiệu quả, bạn nên viết theo cấu trúc APA và bôi đen tên của bạn để thể hiện vị trí trong bài báo. Bạn cũng nên đính kèm link của bài báo vào phần này.

Người tham chiếu trong CV là ai?

là những người từng tiếp xúc và cộng tác trong với bạn trong công việc, học tập và nghiên cứu ở một khoảng thời gian nhất định. Đó có thể là giáo sư ở trường đại học, sếp hay đồng nghiệp ở công ty cũ. Đây thường là những người có vị trí cao hơn bạn để tăng thêm độ tin cậy. Họ đã chứng kiến, ghi nhận những nỗ lực làm việc của bạn và sẵn sàng chia sẻ suy nghĩ của họ về tác phong làm việc bạn có. Thông tin của người tham chiếu cần được trình bày rõ ràng và chính xác như chính thông tin các nhân của bạn, bao gồm: họ tên, chức vụ, mối quan hệ của bạn với họ, tên công ty, thông tin liên lạc (email và số điện thoại) của người tham chiếu.

>> Cách viết CV xin học bổng chuẩn

3. Làm thế nào để viết về kinh nghiệm làm việc/ nghiên cứu của tôi?

Phương pháp STAR trong mục kinh nghiệm làm việc khá phổ biến khi viết về phần này.STAR là viết tắt của Situation (Tình huống), Task (Nhiệm vụ), Action (Hành động) và Result (Kết quả) khá phổ biến với sinh viên quốc tế. Việc thiết kế công việc bạn làm tại các công ty, dự án trước đó theo phương pháp này sẽ giúp nhà tuyển dụng nhanh chóng hiểu rõ về kinh nghiệm cũng như những điều mà bạn học hỏi được từ công việc đó. 

Bắt đầu mỗi điểm đầu dòng (bullet point) bằng động từ nguyên mẫu (V_inf) nếu công việc vẫn đang làm, hoặc động từ quá khứ đơn (V_ed, V_2) nếu công việc đã kết thúc. Tránh các động từ yếu như "work", "research", "make". Thay vào đó, hãy dùng "implement", "create", "collaborate", "develop", "manage", "analyze", "optimize",... Trước mắt là làm quen với STAR trong trình bày CV, song bạn hoàn toàn có thể áp dụng phương pháp này trong các câu hỏi tình huống khi phỏng vấn!

4. Làm thế nào để trình bày các kỹ năng và thành tích của tôi một cách hiệu quả?

Bạn nên tránh đưa đánh giá chủ quan về kỹ năng vào CV. Có một lỗi thường gặp khi các bạn sử dụng các mẫu CV có sẵn là tự tin đánh giá kỹ năng của bản thân đang ở mức nào. Chẳng hạn bạn trình bày mục kỹ năng về lập trình ngôn ngữ Java ở mức tốt, Excel tốt, làm việc nhóm ở mức khá tốt,... sẽ thể hiện sự chủ quan. Lý do là vì mức tốt bạn đặt ra chưa hẳn đúng với tiêu chí mà công ty yêu cầu. Cách hay nhất là chỉ cần thành thật liệt kê ra những kỹ năng mà bạn tự tin biết, còn việc đánh giá sẽ được chứng minh qua các vòng phỏng vấn.

5. Những lỗi phổ biến nào cần tránh khi viết CV?

Lỗi ngữ pháp, dấu câu hay lỗi chính tả là điều cấm kỵ không nên mắc phải, dù bạn viết CV bằng bất kỳ ngôn ngữ nào. Ngoài ra, khi gửi hồ sơ, bạn thường phải đính kèm theo nhiều loại tài liệu khác nhau. Việc không chỉn chu từ cách trình bày đến cách đặt tên file sẽ gây ấn tượng xấu với hội đồng xét duyệt. Vậy nên bạn nhớ đặt tên file CV rõ ràng và dễ dàng phân biệt với những tài liệu khác. Điều này giúp nhà tuyển dụng có thể thuận tiện mở CV của bạn mà không bị nhầm lẫn và cũng tránh việc tìm kiếm mất thời gian.

Bạn cũng cần nhắc nhở bản thân không được đưa thông tin không chính xác hoặc phóng đại. Viết CV xin học bổng thật chính xác và trung thực vì CV chỉ là bước khởi đầu, nếu được chọn bạn còn vòng phỏng vấn phía sau và có thể được yêu cầu/ đặt câu hỏi về những điều bạn ghi trong CV.

>> Phân biệt CV và Resume

6. Nhờ người có kinh nghiệm xem qua CV

Nếu biết anh chị nào đó giỏi và thành công trong lĩnh vực mà bạn đang theo đuổi, bạn hãy thử gợi ý được hỗ trợ review CV và góp ý. Đó là cơ hội quý giá để bạn biết được điều gì thật sự đắt giá và nên được nhấn mạnh trong ngành nghề cụ thể đó.

7. Tôi nên viết CV bằng tiếng Anh hay tiếng Việt?

Việc nên viết CV du học bằng tiếng Anh hay tiếng Việt phụ thuộc vào nhiều yếu tố và không có câu trả lời duy nhất đúng cho tất cả mọi trường hợp. Quyết định này cần dựa trên:

• Yêu cầu của trường/chương trình: Đây là yếu tố quan trọng nhất. Hầu hết các trường và chương trình du học sẽ chỉ định rõ ngôn ngữ hồ sơ cần nộp. Thông thường, CV tiếng Anh là phổ biến nhất, nhưng đôi khi có ngoại lệ như yêu cầu CV song ngữ.

• Ngôn ngữ giảng dạy của chương trình: Nếu bạn đăng ký chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh, việc có CV tiếng Anh là bắt buộc để thể hiện khả năng ngôn ngữ và sự chuẩn bị cho môi trường học tập quốc tế.

• Mục tiêu du học: Nếu mục tiêu sau khi du học của bạn liên quan đến công việc sử dụng tiếng Anh hoặc giao tiếp quốc tế, CV tiếng Anh sẽ là cơ hội tốt để chứng minh năng lực tiếng Anh và sự sẵn sàng cho công việc toàn cầu.

• Hướng dẫn của trường/chương trình: Luôn tuân thủ hướng dẫn cụ thể từ trường hoặc chương trình bạn đăng ký. Nếu không có yêu cầu cụ thể, bạn có thể cân nhắc cung cấp cả hai phiên bản tiếng Anh và tiếng Việt.

Tóm lại, nên ưu tiên CV tiếng Anh nếu được yêu cầu hoặc nếu chương trình học và mục tiêu nghề nghiệp của bạn liên quan đến tiếng Anh. Nếu không có yêu cầu cụ thể, việc cung cấp cả hai phiên bản có thể là một lựa chọn tốt. Quan trọng nhất là luôn kiểm tra kỹ hướng dẫn của trường/chương trình để đảm bảo tuân thủ đúng quy định.

8. Tôi có nên bao gồm điểm trung bình (GPA) trong CV không?

Có, bạn nên bao gồm điểm trung bình (GPA) trong CV du học. GPA là một chỉ số quan trọng thể hiện năng lực học tập của bạn, đặc biệt khi bạn chưa có nhiều kinh nghiệm làm việc. Hãy đảm bảo GPA được trình bày rõ ràng và chính xác. Nếu GPA của bạn không quá cao, hãy cân nhắc làm nổi bật các môn học liên quan đến chương trình bạn ứng tuyển hoặc những thành tích học tập khác.

9. Tôi nên làm gì nếu tôi không có nhiều kinh nghiệm làm việc?

Nếu bạn không có nhiều kinh nghiệm làm việc khi viết CV du học, đừng lo lắng! Hãy tập trung vào những điểm mạnh khác của bạn:

• Làm nổi bật kinh nghiệm học tập: Nhấn mạnh các dự án học thuật, bài nghiên cứu, thành tích học tập, và các môn học liên quan đến chương trình bạn ứng tuyển.

• Liệt kê các hoạt động ngoại khóa: Tham gia câu lạc bộ, tổ chức tình nguyện, hoạt động xã hội, hoặc các cuộc thi có thể chứng minh kỹ năng lãnh đạo, làm việc nhóm, và tinh thần trách nhiệm.

• Nhấn mạnh kỹ năng mềm: Kỹ năng giao tiếp, giải quyết vấn đề, tư duy phản biện, và khả năng thích nghi là những yếu tố quan trọng. Hãy đưa ra ví dụ cụ thể về cách bạn đã sử dụng những kỹ năng này.

• Tập trung vào mục tiêu nghề nghiệp: Thể hiện sự đam mê và hiểu biết về lĩnh vực bạn chọn, và giải thích lý do bạn muốn theo đuổi chương trình du học này.

• Tìm kiếm kinh nghiệm phù hợp: Nếu có thời gian, hãy tìm kiếm các cơ hội thực tập, làm thêm, hoặc tham gia các dự án ngắn hạn để tích lũy kinh nghiệm.

Một mẹo quan trọng là hãy dành thời gian chỉnh sửa và cá nhân hóa CV để đảm bảo nó phản ánh đúng kinh nghiệm và mục tiêu của bạn. Chú trọng vào việc làm nổi bật những dự án, hoạt động ngoại khóa, hoặc kỹ năng đặc biệt liên quan trực tiếp đến chương trình học mà bạn đang ứng tuyển Quan trọng nhất là hãy trình bày CV một cách trung thực, chuyên nghiệp và làm nổi bật những gì bạn có thể đóng góp cho chương trình học.

10. Tôi có nên đính kèm ảnh trong CV không?

Việc có nên đính kèm ảnh trong CV du học hay không phụ thuộc vào quy định và văn hóa của quốc gia bạn ứng tuyển. Ở một số nước phương Tây, việc đính kèm ảnh bị xem là không cần thiết và thậm chí có thể dẫn đến phân biệt đối xử. Tuy nhiên, ở một số quốc gia châu Á, việc có ảnh trong CV lại khá phổ biến. Hãy tìm hiểu kỹ về văn hóa và quy định của quốc gia bạn muốn du học để đưa ra quyết định phù hợp. Nếu không chắc chắn, tốt nhất là không nên đính kèm ảnh

11. Tôi có thể tạo CV ở đâu?

Để tạo CV dễ dàng và hiệu quả, bạn có thể làm CV bằng Word, công cụ Canva, tận dụng các công cụ trực tuyến kết hợp AI với rất nhiều template có sẵn. Sau đó, tập trung vào việc tối ưu hóa nội dung CV, đặc biệt là phần kỹ năng và kinh nghiệm. Đồng thời, các từ khóa liên quan được đưa vào, giúp CV của bạn nổi bật và dễ dàng vượt qua vòng CV screening.

>> Một vài mẫu CV cho ứng viên

>> 6 khoá học miễn phí giúp làm đẹp CV của bạn

*Bài viết được chỉnh sửa bởi Võ Quỳnh Hương vào ngày 09/05/2022.

*Bài viết được chỉnh sửa bởi Võ Quỳnh Hương vào ngày 17/04/2025.